Siniak przechodzi przez co najmniej cztery kolory — od czerwonofioletowego przez niebieski, zielony, aż po żółty — i każdy z nich to osobny etap tego samego procesu chemicznego. Twoje ciało rozkłada uwięzioną pod skórą krew jak fabryka przetwarzająca surowiec. Kolor to wskaźnik, na jakim etapie jest produkcja.

Skąd w ogóle bierze się ta plama?

Uderzasz łokciem o framugę. W ułamku sekundy kilka drobnych naczyń włosowatych pod skórą pęka — to naczynia cieńsze od ludzkiego włosa, ale gęsto tkane w całym ciele. Krew wycieka z tych mikropęknięć i gromadzi się między tkankami. Nigdzie nie wypływa na zewnątrz, bo skóra jest nienaruszona, więc zostaje tam uwięziona. I właśnie ta uwięziona krew daje efekt, który oglądasz kilka godzin później.

W pierwszej dobie plama jest czerwonofioletowa, czasem prawie czarna w miejscu, gdzie krew zebrała się gęsto. To kolor samej krwi — a dokładniej kolor hemoglobiny, białka, które u każdego z nas transportuje tlen przez żyły. Hemoglobina jest czerwona z powodu żelaza, które zawiera — tak samo jak rdza jest ruda z powodu żelaza. Kiedy krew jest świeża i dotleniona, czerwień jest intensywna. Odcięta od obiegu, zaczyna ciemnieć.

Kto sprząta krew spod skóry?

Gdyby nikt nie interweniował, plama zostałaby tam na zawsze. Na szczęście twój układ odpornościowy wysyła do roboty makrofagi — komórki, których jedyną funkcją jest dosłownie pożeranie tego, czego tam być nie powinno. Pochłaniają one martwe czerwone krwinki jedna po drugiej i rozkładają hemoglobinę na składniki.

I tu zaczyna się chemia odpowiedzialna za całe widowisko kolorystyczne.

Rozkład hemoglobiny przebiega etapami. Pierwszym produktem jest biliwerdyna — zielonkawy barwnik, który widać jako niebieskozielony odcień siniaka mniej więcej w połowie jego życia. Jeśli kiedyś zastanawiałeś się, skąd ten dziwny zielony ton po kilku dniach, masz odpowiedź: to biliwerdyna. Następnie makrofagi przerabiają ją dalej na bilirubinę. Bilirubina jest żółta, co tłumaczy ostatni etap — bladożółtą plamę, która zostaje, zanim skóra wróci do normalnego koloru.

Nawiasem mówiąc, bilirubina to ten sam barwnik, który odpowiada za żółtaczkę u noworodków. Tylko że u niemowląt wątroba tymczasowo nie nadąża z jej przetwarzaniem, więc barwi skórę systemowo. W siniaku makrofagi robią tę robotę lokalnie, kawałek po kawałku.

Dlaczego siniak wędruje w dół?

Jest jeszcze jeden fenomen, który wielu ludzi zauważa, ale rzadko wie, skąd się bierze. Siniak potrafi z biegiem dni przesunąć się niżej, niż był pierwotnie. Uderzasz się w udo, a za tydzień żółta plama pojawia się bliżej kolana.

To grawitacja, nie żadna magia. Krew, która wyciekła z naczyń włosowatych, jest płynem. Wzdłuż tkanek powoli spływa w dół, bo nie ma nic, co by ją zatrzymywało. Makrofagi gonią za nią, kontynuując rozkład. Dlatego końcowa żółta plama bywa dalej od miejsca urazu niż pierwotna fioletowa.

Ile czasu zajmuje cały cykl?

Tempo zależy od rozmiaru siniaka i od tego, jak gęsto naczynia włosowate były upakowane w uszkodzonej okolicy. Małe siniaki na twarzy, gdzie krążenie jest bardzo intensywne, ustępują szybko — nawet w kilka dni. Duże siniaki na udach, gdzie tkanki są grube, a krew zbiera się głębiej, mogą trwać trzy tygodnie.

Typowy cykl wygląda mniej więcej tak: przez pierwsze dwa dni dominuje czerwonofioletowy, w okolicach trzeciego lub czwartego dnia pojawia się niebieskozielony odcień biliwerdyny, od piątego do siódmego dnia przybiera żółty ton bilirubiny, potem stopniowo blednie. Zmiana kolorów nie jest więc oznaką, że coś idzie nie tak — wprost przeciwnie, to widoczny dowód, że organizm aktywnie pracuje.

Czy siniak boli dlatego, że jest pod skórą?

Ból siniaka ma inne źródło niż krew. Przy urazie uszkodzone komórki uwalniają substancje zapalne, które uczulają okoliczne zakończenia nerwowe. Efekt jest podobny do tego, kiedy oparzone miejsce boli nawet przy lekkim dotyku. Krew pod skórą dodatkowo uciska tkanki, ale sama w sobie nie wywołuje bólu — to reakcja zapalna robi swoje. Z tego powodu siniak boli najbardziej w pierwszych dwóch dniach, kiedy stan zapalny jest szczytowy, a potem ustępuje niezależnie od tego, jakim kolorem jest w tym momencie.